ຍ້ອນຕັ້ງໜ້າຮຳ່ຮຽນ ແລະ ປະຕິບັດຕາມແບບຢ່າງຄຸນສົມບັດປະທານໂຮ່ຈີມິນ, ປະຊາຊົນໄດ້ຮູ້ຈັກເຖິງການປູກນາທາມ, ຮູ້ນຳໃຊ້ອຸປະກອນທຳການຜະລິດ ແລະ ປູກຜັກຊະນິດຕ່າງໆທີ່ໃຫ້ສະມັດຕະພາບສູງ; ຮູ້ຂຸດໜອງລ້ຽງປາ, ພັດທະນາເສດຖະກິດຄອບຄົວ
ເຖິງວ່າຊີວິດໄດ້ມີການປ່ຽນແປງຫຼາຍຢ່າງແລ້ວກໍ່ຕາມ, ແຕ່ຊາວເຜ່ົາເວິນກ່ຽວ ຢູ່ແຂວງກວາງຈີ້ ຍັງຄົງຮັກສາບັນດາພິທີງານບຸນ ກໍ່ຄືການດຳລົງຊີວິດທີ່ເປັນເອກະລັກສະເພາະຂອງຊົນເຜົ່າຕົນໄວ້
ບ້ານ ຕາວານໄຢ໋, ຂຶ້ນກັບເມືອງ ຊາປາ, ແຂວງລາວກາຍ, ນອນຢູ່ໃນຮ່ອມພູ ເມື່ອງຮວາ ທີ່ງາມດັ່ງໃນຝັນ. ບັນດາເຮືອນນ້ອຍໆຂອງຊາວເຜົ່າໄຢ໋ລ້ວນແຕ່ອີງຫຼັງໃສ່ພູ ແລະ ຕັ້ງຢູ່ໃກ້ກັນ. ນັ້ນແມ່ນຈຸດທີ່ເປັນເອກະລັກຂອງວົງຄະນາຍາດທີ່ດຳລົງຊີວິດແບບເຈືອຈານກັບທຳມະຊາດ
ສຳລັບຊາວເຜົ່າໄຢ໋, ເຂົ້າຕົ້ມ, ເຂົ້າໜົມຂາວ (ເຂົ້າໜົມເຮັດດ້ວຍແປ້ງເຂົ້າໜຽວ), ເຂົ້າຫຼີ້ມແມ່ນອາຫານທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້ໃນພາບູຊາບັນພະບຸລຸດໃນໂອກາດບຸນປີໃໝ່, ງານສົບ, ງານແຕ່ງດອງຫຼືພິທີງານບຸນຕ່າງໆ.
ຊາວເຜົ່າໄຢ໋ມີສາງສຸພາສິດ, ຄຳຜະຫຍາ, ຄຳທວາຍທີ່ເປັນເອກະລັກສະເພາະ, ທີ່ເລົ່າກ່ຽວກັບເລື່ອງນິທານ ຫຼືອະທິບາຍບັນດາປະກົດການໃນທຳມະຊາດ ແລະ ສັງຄົມ. ໃນສາງວັດທະນະທຳ ສິລະປະທີ່ອຸດົມສົມບຸນນີ້, ຍັງມີທຳນອງເພງພື້ນເມືອງຂອງຊາວເຜົ່າໄຢ໋ອີກ.
ໃນການດຳລົງຊີວິດຂອງຊາວເຜົ່າໄຢ໋, ຍາມໃດເຂົາເຈົ້າກໍ່ເອົາໃຈໃສ່ເປັນພິເສດເຖິງເດັກນ້ອຍ. ຕາມທັດສະນະຂອງຊາວເຜົ່າໄຢ໋, ເມື່ອເດັກແຕ່ລະຄົນໄດ້ຮັບການກຳເນີດ, ຈະສ້າງຄວາມເບິກບານມ່ວນຊື່ນໃຫ້ທັງວົງຕະກູນ.
ແຕ່ລະປີເມື່ອຮອດວັນທີ 27 ເດືອນຈຽງໄລ່ຕາມຈັນທະປະຕິທິນ, ຊາວເຜົ່າໄຢ໋ຢູ່ຫຼາຍແຫ່ງເຄີຍຈັດຕັ້ງງານບຸນລົງທົ່ງ, ເພື່ອພາວະນາຂໍໃຫ້ລະດູການເກັບກ່ຽວໄດ້ຮັບຜົນດີ, ປະຊາຊົນມີຄວາມສະຫງົບສຸກ, ສັດສາວາສິ່ງຈະເລີນພັນ, ດິນຟ້າອາກາດເອື້ອອຳນວຍຄວາມສະດວກ.
ກໍ່ເຊັ່ນດຽວກັບຊົນເຜົ່າອື່ນໆ, ຊົນເຜົ່າໄຢ໋ຖືການສົມລົດ, ການສືບວົງຕະກຸນເປັນສຳຄັນ. ໃນການສົມລົດ, ຊາວເຜົ່າໄຢ໋ບໍ່ສົນໃຈຫຼາຍເຖິງຄວາມຮັ່ງມີຫຼືທຸກຍາກ, ຫາກເອົາໃຈໃສ່ເຖິງຄຸນສົມບັດ ແລະ ແບບແຜນດຳລົງຊີວິດຂອງທັງສອງຝ່າຍ.
ປະຈຸບັນ, ຊາວເຜົ່າໄຢ້ດຳລົງຊີວິດຕົ້ນຕໍຢູ່ບັນດາແຂວງລາວກາຍ, ຮ່າຢາງ, ລາຍເຈົາ ແລະ ກາວບັ່ງ. ດ້ວຍຈຳນວນພົນລະເມືອງ 38.000 ກວ່າຄົນ. ຊາວເຜົ່າໄຢ້ຍັງມີຊື່ເອີ້ນທີ່ແຕກຕ່າງກັນເຊັ່ນ: ຢັ້ງ, ເປົາ, ຖີ່ນ, ຊ້າ.
ກໍ່ເຊັ່ນດຽວກັບຫຼາຍຊົນເຜົ່າຢູ່ຫວຽດນາມ, ສຳລັບຊົນເຜົ່າໄຕ, ການສ້າງຄອບຄົວໃຫ້ລູກແມ່ນວຽກງານສຳຄັນທີ່ຮັບຄວາມເອົາໃຈໃສ່ຈາກທັງຄອບຄົວ ແລະ ວົງຕະກຸນ. ດັ່ງນັ້ນງານແຕ່ງດອງຈຶ່ງມີຫຼາຍພິທີການ ແລະ ໄດ້ຮັບການກຳນົດຢ່າງເຄັ່ງຄັດ.
