វៀតណាមនឹងទទួលបានជោគជ័យក្នុងតួនាទីជាប្រធានអាស៊ាន​ ២០២០ និងសមាជិកមិនអចិន្ត្រៃយ៍ នៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ២០២០​២០២១

ក្នុងឱកាសនេះ អ្នកយកព័ត៌មាន នៃវិទ្យុ សម្លេង វៀតណាមបានសម្ភាសន៍ជាមួយឯកអគ្គរាជទូតថៃប្រចាំនៅវៀតណាម លោក Tanee Sangrat ដើម្បីក្រឡេកមើលនូវរាល់ការវិភាគទានដ៏លេចធ្លោរបស់វៀតណាម ក៏ដូចជារាល់ឱកាស និងការសាកល្បង ខណៈដែលវៀតណាមបានទទួលតំណែងដ៏សំខាន់ទាំងពីរនេះ។

សូមជំរាបសួរលោក Tanee Sangrat ឯកអគ្គរាជទូតថៃប្រចាំនៅវៀតណាម។ វៀតណាមបានចូលជាសមាជិកអាស៊ានតាំងពីឆ្នាំ១៩៩៥ ពោលគឺ ២៥ ឆ្នាំបានកន្លងផុតទៅហើយ។ ជាដំបូង សូមលោកឯកអគ្គរាជទូតវាយតម្លៃអំពីរាល់ការរួមវិភាគទានលេចធ្លោរបស់វៀតណាមចំពោះការអភិវឌ្ឍរបស់សហគមន៍អាស៊ាន។

ខ្ញុំនៅចាំបានថា ខណៈដែលវៀតណាមបានក្លាយទៅជាសមាជិកអាស៊ាននាឆ្នាំ ១៩៩៥ នោះ វៀតណាមបានធ្វើការពិភាក្សាជាច្រើនជាមួយបណ្ដាប្រទេសអាស៊ាន។ ហើយ ៣ ឆ្នាំ ក្រោយមក វៀតណាមបានក្លាយទៅជាប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលថ្នាក់ដឹកនាំអាស៊ានលើកទី ៦។ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកនេះ អង្គប្រជុំបានអនុម័តលើផែនការធ្វើសកម្មភាពទីក្រុងហាណូយ ដែលក្នុងនោះឯកភាពគ្នា ក្នុងការអនុវត្តន៍ចក្ខុវិស័យ ថ្នាក់ដឹកនាំអាស៊ាន ២០២០។ ផែនការធ្វើសកម្មភាពទីក្រុងហាណូយបានសង្កត់ធ្ងន់លើបញ្ហាចំនួន ៥។ នា ឆ្នាំ១៩៩៧ ខ្ញុំនៅចង់ចាំថា បណ្ដាប្រទេសជាសមាជិកអាស៊ានបានកើតមានវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដែលក្នុងនោះមានថៃផងដែរ។ នាគ្រានោះ ចក្ខុវិស័យ និងផែនការធ្វើសកម្មភាពទីក្រុងហាណូយបានសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើផែនការឯកភាពអាស៊ាន។ នេះគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះ ឆ្ពោះទៅការបង្កើតសហគមន៍អាស៊ាន។ ខ្ញុំគិតថា ការបង្កើតសហគមន៍វប្បធម៌ សង្គមអាស៊ាន ដែលផ្ដើមចេញពីផែនការធ្វើសកម្មភាពទីក្រុងហាណូយ។

សូមលោកឯកអគ្គរាជទូតឲ្យដឹងអំពីរាល់ឱកាស និងការសាកល្បង ខណៈដែលវៀតណាមទទួលតំណែងជាប្រធានអាស៊ាន ២០២០ និងជាសមាជិកមិនអចិន្ត្រៃយ៍នៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ២០២០ - ២០២១។

ខ្ញុំគិតថាវៀតណាមបានទទួលភារកិច្ចដ៏សំខាន់ គឺជាប្រធានអាស៊ាន ២០២០ និងប្រធានក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ រយៈពេល ២ ខែក្នុងអាណត្តិនេះ។ ដូច្នេះហើយ ខ្ញុំគិតថា វៀតណាមបានដើរតួនាទីតភ្ជាប់យ៉ាងសំខាន់ ពោលគឺមិនត្រឹមតែចំពោះបណ្ដាប្រទេសនៅក្នុងតំបន់អាស៊ានជាមួយវេទិកាពិភពលោក ដូចជាក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិប៉ុណ្ណោះទេ វៀតណាមថែមទាំងអាចតភ្ជាប់ជាមួយបណ្ដាប្រទេសអាស៊ាន សហគមន៍អាស៊ានជាមួយពិភពលោក។ ជាពិសេសគឺនៅមជ្ឈឹមបូព៌ា។

នា ឆ្នាំ ២០១៩ ថៃបានទទួលតំណែងជាប្រធានអាស៊ាន។ សូមជំរាបលោកថា តើថៃអាចចែករំលែកបទពិសោធន៍អ្វីខ្លះ ដើម្បីជួយវៀតណាមសម្រេចល្អនូវតួនាទីជាប្រធានអាស៊ាន ២០២០។

ខ្ញុំគិតថា ទាំងថៃ និងបណ្ដាប្រទេសជាសមាជិកអាស៊ាន ក៏ដូចជាវៀតណាម បានរួមសហការជំរុញបញ្ហាជាច្រើនក្នុងដំណាក់កាល ដែលថៃធ្វើជាប្រធានអាស៊ាន។ បណ្ដាប្រទេសអាស៊ានបានគាំទ្រ និងខិត្តខំប្រឹងប្រែងរួមគ្នា ដើម្បីឈានទៅមុខ។យើងបានធ្វើការពិភាក្សាលើបញ្ហាជាច្រើនដូចជា៖ ស្ថិរភាព បរិស្ថាន និង គំនិតផ្ដូចផ្ដើមរបស់អាស៊ានមួយចំនួន។ គឺ ក្រៅពីមជ្ឈមណ្ឌលអាស៊ាន ជាច្រើន ដែលត្រូវបានបង្កើត និងពង្រីក ក្នុងដំណាក់កាលថៃធ្វើជាប្រធានអាស៊ាន នោះ យើងត្រូវរំលឹកដល់ជោគជ័យរបស់អាស៊ានក្នុងការបូកសរុបអំពីកិច្ចចរចា ពិភាក្សាលើខ្សែផ្លូវ RCEP ដោយសារ RCEP បានជួយពង្រឹងជំនឿទុកចិត្តចំពោះពាណិជ្ជកម្មពហុភាគី។ ព្រោះថា បណ្ដាប្រទេសក្នុងតំបន់រងផលប៉ះពាល់ជាច្រើនពីសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្ម។ ហេតុដូច្នេះហើយ ក្រោមការដឹកនាំរបស់វៀតណាម ខ្ញុំសូមផ្ដាំផ្ញើក្ដីជឿទុកចិត្តរបស់បណ្ដាប្រទេសអាស៊ាន ក្នុងការពិភាក្សាជាមួយឥណ្ឌា ដើម្បីដាក់បញ្ចូលឥណ្ឌាទៅក្នុង RCEP ផងដែរ។

វៀតណាម និងថៃគឺសុទ្ធតែមានការរួមវិភាគទានយ៉ាងជាក់ស្ដែងទៅក្នុងការអភិវឌ្ឍរបស់សហគមន៍អាស៊ាន។ សូមជំរាបលោកថា តើប្រទេសយើងទាំងពីរអាចរួមដៃគ្នាដោះស្រាយរាល់ការលំបាក សាកល្បងរបស់អាស៊ានយ៉ាងដូចម៉្ដេច ដែលរួមទាំងបញ្ហាសមុទ្រខាងកើតដែរ។

នាបច្ចុប្បន្ននេះយើងត្រូវប្រឈមនឹងបញ្ហាសន្តិសុខនៅសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្ម មជ្ឈឹមបូព៌ា និងតំបន់ឈូងសមុទ្រពែក្ស។ ខ្ញុំសង្ឃឹមថា ក្រោមការដឹកនាំរបស់វៀតណាម បណ្ដាប្រទេសអាស៊ាននឹងដោះស្រាយ បានបម្រែបម្រួលដ៏ស្មុគស្មាញទាំងនេះ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើគ្រប់វិស័យ ក្រៅពីវិស័យសេដ្ឋកិច្ច  ពង្រឹងលេខាធិការដ្ឋានអាស៊ាន។ លើសពីនេះទៅទៀត បញ្ហាសន្តិសុខនៅសមុទ្រខាងកើតក៏ជាបញ្ហាសំខាន់មួយ។ ក្នុងនាមជាប្រធានអាស៊ាន ឆ្នាំ ២០១៩ ថៃបានទទួលយកមតិយោបល់ជាលើកដំបូងក្នុងការកសាង COC។ ខ្ញុំសង្ឃឹថាការបន្តទទួលយកមតិនានាជាលើកទី ២ នឹងទទួលបានជោគជ័យ ក្នុងអាណត្តិប្រធានអាស៊ាន ២០២០ របស់វៀតណាម។ ខ្ញុំគិតថាបណ្ដាប្រទេសជាសមាជិកអាស៊ាន ដូចជា៖ ហ្វីលីពីន ប្រ៊ុយណេ ម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូនេស៊ី ឡាវ និងកម្ពុជា នឹងគាំទ្រវៀតណាម ដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលអំពីបញ្ហា COC នេះផងដែរ។

សូមអរគុណលោក។