ໂດຍໄດ້ກາຍເປັນມູນເຊື້ອ, ເມື່ອເຕີບໃຫຍ່ ແລະ ມີເງື່ອນໄຂທາງດ້ານເສດຖະກິດຢ່າງພຽງພໍ, ຊາວເຜົ່າບານາກໍ່ຈັດພິທີຕອບບຸນແທນຄຸນ ເພື່ອສະແດງຄວາມຮູ້ບຸນຄຸນຕໍ່ພໍ່ແມ່, ຜູ້ທີ່ໄດ້ກຳເນີດ, ລ້ຽງດູ, ສຶກສາໃຫ້ແກ່ເຂົາເຈົ້າ.
ພິທີພາວະນາຂໍຄວາມຢູ່ເຢັນເປັນສຸກ ຫຼືເອີ້ນວ່າ puh ho drih, ແມ່ນໜຶ່ງໃນບັນດາງານບຸນທີ່ເປັນມູນເຊື້ອມາແຕ່ບູຮານ
ສຳລັບຊົນເຜົ່າບານາ, ອາຊີບຕຳ່ຜ້າພື້ນເມືອງໄດ້ມີມາແຕ່ດົນນານແລ້ວ. ຜ້າພື້ນເມືອງຂອງຊາວເຜົ່າບານາແມ່ນມີຊື່ສຽງ ດ້ວຍບັນດາລວດລາຍທີ່ໄດ້ຮັບການປະດັບປະດາຢ່າງລະອຽດແຍບຍົນ ແລະ ສວຍງາມ
ຊາວເຜົ່າບານາເຖິງວ່າຈະຢູ່ກະແຈກກະຈາຍຢູ່ທ້ອງຖີ່ນຕ່າງໆກໍ່ຕາມ, ແຕ່ປະເພນີແຕ່ງດອງທີ່ເປັນມູນເຊື້ອຂອງຊາວເຜົ່າບານາຍັງຄົງຮັກສາສີສັນວັດທະນະທຳທີ່ເປັນພື້ນຖານໄວ້ຢູ່.
ເຮືອນຣົງຂອງຊາວເຜົ່າບານາ ແມ່ນກິດຈະກຳສະຖາປັດຕະຍະກຳທີ່ເປັນເອກະລັກສະເພາະ, ແມ່ນແຫ່ງດຳເນີນຊີວິດວັດທະນະທຳປະຊາຄົມຂອງຊາວເຜົ່າບານາ.
ຊົນເຜົ່າບານາ ແມ່ນຊົນເຜົ່າທີ່ມີພົນລະເມືອງຫຼາຍໃນປະຊາຄົມບັນດາຊົນເຜົ່າທີ່ດຳລົງຊີວິດໃນເຂດພູພຽງທາງພາກໃຕ້ຫວຽດນາມ. ຊາວເຜົ່າບານາ ກໍ່ແມ່ນເຈົ້າຂອງສີສັນວັດທະນະທຳທີ່ເປັນເອກະລັກສະເພາະຂອງຊາວເຜົ່າໄຕງວຽນ.
ຊົນເຜົ່າເມື່ອງມີຊຸດກອນເລື່ອງ “ເກີດດິນອອກນຳ້“ ເພື່ອເລົ່າໃຫ້ລູກຫຼານຟັງກ່ຽວກັບຊີວິດຂອງບັນພະບຸລຸດນັບແຕ່ເວລາກໍ່ບ້ານສ້າງເມືອງ. ກອນເລື່ອງຊຸດນີ້ໄດ້ຮັບຖືວ່າແມ່ນວັດຈະນານຸກົມກ່ຽວກັບຮີດຄອງປະເພນີຂອງຊາວເຜົ່າເມື່ອງ.
ຊາວເຜົ່າເມື່ອງຢູ່ຮ່ວາບິ່ງ ມີປະເພນີບູຊາບັນພະບຸລຸດ ແລະ ເຊື່ອຖືເທວະດາຟ້າແຖນ. ໃນການດຳລົງຊີວິດ, ເຂົາເຈົ້າເຄົາລົບນັບຖືໝໍຜີ ແລະ ຖືໝໍຜີເປັນຜູ້ເຊື່ອມຕໍ່ລະຫວ່າງເທວະດາຟ້າແຖນກັບໂລກມະນຸດ.
ໃນເມື່ອກ່ອນ, ຊາວເຜົ່າເມື່ອງເຄີຍໃຊ້ປະຕິທິນດອຍ, ແຕ່ປະຈຸບັນມີແຕ່ຊາວເມື່ອງບີຈຶ່ງນຳໃຊ້ເທົ່ານັ້ນ. ປະຕິທິນດອຍຍັງເອີ້ນວ່າປະຕິທິນໄມ້ໄຜ່, ປະຕິທິນເມື່ອງ. ປະຈຸບັນ, ບັນດາໝໍຜີຊາວເມື່ອງບີ, ຢູ່ເມືອງເຕິນລາກ, ແຂວງຮ່ວາບິ່ງ ຍັງຄົງຮັກສາ ແລະ ນຳໃຊ້ປະຕິທິນດອຍຢູ່.
ໃນຄາບເຂົ້າປະຈຳວັນ, ກໍ່ຄືໃນງານບຸນຕ່າງໆ, ຊາວເຜົ່າເມື່ອງບີຢູ່ແຂວງຮ່ວາບິ່ງ ຍັງຄົງແຕ່ງເຍື່ອງອາຫານທີ່ເປັນເອກະລັກສະເພາະເຫຼົ່ານີ້ຢູ່.
