(VOVWORLD) -ពីយូរណាស់មកហើយ សហ គមន៍ជនជាតិ Co tu រស់នៅតំបន់ដី Truong Son – Tay Nguyen បានល្បីឈ្មោះដោយសិល្បៈចម្លាក់បង្កើតរូបរាងផ្នូរយ៉ាង វិសេសវិសាល។ ផ្នូជាសំណង់ស្ថាបត្យកម្មដ៏វិសេសវិសាលរបស់ជនជាតិ Co tu ជាកន្លែងបញ្ចុះសពរបស់ ជនដែលបានចែកឋានទៅ។ ផ្នូរនីមួយៗរបស់ ជន ជាតិ Co tu នៅប្រកបដោយភាពសម្ងាត់អំពីលក្ខណៈសម្បត្តិនិងចំណងចំណូលចិត្តរបស់អ្នកស្លាប់។
(VOVWORLD) -Ching kram (ឃ្មោះប្ញស្សី)ជាប្រភេទឧបករណ៍តន្ត្រីប្រពៃណីដោយឡែករបស់ ជនជាតិ E de ដែលធ្វើឡើងពីបំពង់ប្ញស្សីនិងបំពង់ពកនៅតាមព្រៃភ្នំ Tay Nguyen ។ សម្លេងចេញពីឃ្មោះប្ញស្សីនេះគឺលាន់រំពងនិងសប្បាយពុះកញ្ជ្រោល មានរបៀបសម្តែងយ៉ាងសាមញ្ញ ហើយវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ផលិតវាគឺងាយស្រួលរកណាស់ តាមនោះ Ching kram មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងជីវភាពវប្បធម៌របស់សហគមន៍ជន ជាតិ E de។
(VOVWORLD) -ពិធីបុណ្យអកអំបុក-ប្រណាំងទូក ង ជាពិធីបុណ្យប្រពៃណី ពោរពេញទៅ ដោយលក្ខណៈវប្បធម៌ដ៏វិសេសវិសាលរបស់ ជនរួមជាតិខ្មែរនៅភាគខាងត្បូងវៀតណាម។ ពេលដែលពិធីបុណ្យនេះមកដល់ម្តងៗ ព្រះសង្ឃតាមវត្តនីមួយៗ បានរៀបចំនិងចលនាឲ្យអ្នកភូមិស្រុកចូលរួមផងយ៉ាងផុសផុល។ ហើយមុននឹងពិធីបុណ្យ បានប្រព្រឹត្តទៅនោះ វត្តទាំងអស់ ត្រូវរៀបចំមុន១ខែ ដោយជ្រើស រើសបុរសតាមភូមិស្រុកដែលមានសុខភាពល្អ មាំមួននិងចេះហែលទឹកពូកែតាមចង្វាក់ចែវទូកផងដែរ។ មកទស្សនាតំបន់ដីវាលសណ្តរទន្លេ Cuu Long ក្នុងរយៈពេល ប៉ុន្មានថ្ងៃនេះ ស្តាប់ពីចម្ងាយបានលឺរំពងនូវចម្រៀងសាសងរបស់កំលោះ នារីខ្មែរ ដែលជាសញ្ញាប្រាប់ថា ពិធីបុណ្យប្រពៃណីប្រណាំងទូក ង ប្រពៃណីរបស់ជន ជាតិខ្មែរកំពុងខិតមកជិតដល់។
(VOVWORLD) -ទំនៀមទម្លាប់សែនព្រេនសូមសេចក្តីសុខជាលក្ខណៈវប្បធម៌មានតាំងពីយូរ ណាស់មកហើយរបស់ជនជាតិ M’nong នៅ Tay Nguyen។ ពិធីសែននេះ គឺ នាំមកឲ្យគ្រួសារអ្នកសែននូវស្មារតីនឹងនរចិត្តក្នុងការងាររបស់ខ្លួន និងមានអារម្មណ៍ថា ទទួលបានភាពសុខ ដុមគ្រប់កាលៈទេសៈ។ ហើយនេះក៏ត្រូវបានចាត់ទុកជាឱ កាសដើម្បីក្រុមគ្រួសារចូលរួមសប្បាយជាមួយអ្នកជំងឺដែលជាសះស្បើយ។
(VOVWORLD) -ក៏ដូចជាជនជាតិដទៃដែលរស់នៅតំបន់ខ្ពង់រាប Trung Bo ប៉ែកខាងត្បូង (Tay Nguyen)នោះ ជនជាតិ Ba Na គឺមានខឿនវប្បធម៌វិសេសវិសាលដោយមានប្រភេទ សិល្បៈសម្បូរបែប ក្នុងនោះលេចធ្លោបំផុតគឺ មហាវីរកថា (ឬហៅថា HơĂMon)។ វីរកថា Ba Na គឺដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការតភ្ជាប់សហគម ន៍និងជាខ្សែតភ្ជាប់រវាងមនុស្សនិងជីដូនជីតា និងរវាងអតីតកាលជាមួយបច្ចុប្បន្នកាល។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ វីរកថាបានបង្ហាញនូវបំណងប្រាថ្នារបស់អ្នកភូមិ ស្រុក អំពីជីវភាពរស់នៅ មួយសុខសាន្តត្រាន ភាពសប្បូររុងរឿង ភាពអង់អាចក្លាហានរបស់មនុស្សចំពោះ បញ្ហាប្រ ឈមនៃធម្មជាតិនិងក្នុងការតស៊ូប្រឆាំងនឹងអំពើអាក្រក់ទៀតផង។
(VOVWORLD) -តាំងពីច្រើនឆ្នាំមកហើយជន ជាតិ Ba Na នៅឃុំ Glar ស្រុក Dak Doa ខេត្ត Gia Lai បានរក្សានិងអភិវឌ្ឍន៍របរត្បាញសារ បាប់ប្រពៃណី។ មុននេះ របរត្បាញតែងតែបាន បែងចែកតាមលក្ខណៈគ្រួសារ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននេះបានរៀបចំទៅជា សហករណ៍កសិកម្មនិងត្បាញសារបាប់របស់ឃុំ Glar។ ការរក្សារបរនេះបានជួយឲ្យ ជនជាតិ Ba Na ពង្រឹងនិងពង្រីកបាននូវតម្លៃវប្បធម៌វិសេសវិសាលរបស់ជនជាតិខ្លួន។
(VOVWORLD) - ទំនៀមទម្លាប់ Jue nue (តំណពូជ) ជាទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ ជនជាតិ E de។ ទំនៀមទម្លាប់នេះបានកំណត់ថា ពេលដែលប្តីស្លាប់ទៅ ស្ត្រីជាមេ មាយនឹងមានសិទ្ធិទាមទារខាងប្តីឲ្យយកប្អូនប្រុសមួយរបស់ប្តីធ្វើជាស្វាមីនិងផ្ទុយទៅ វិញ ពេលដែលប្រពន្ធស្លាប់ទៅ បុរសជាប្តីត្រូវយកនារីមិនទាន់មានប្តីមួយខាងប្រពន្ធ មកធ្វើជាភរិយាដែរ។ ហើយបច្ចុប្បន្ននេះ ទោះបីជាទំនៀមទម្លាប់នេះមានការផ្លាស់ ប្តូរខ្លះក៏ដោយ ប៉ុន្តែនៅតែមាននៅក្នុងសហគមន៍ជនជាតិ E de ផងដែរ។
(VOVWORLD) -និយាយដល់ចំរៀងប្រជា ប្រិយរបស់ជនជាតិ E de គេតែងតែនិយាយដល់ចង្វាក់ K’ưt និងចង្វាក់ Eirei ។ ប្រសិន បើចម្រៀង K’ưt គ្មានចង្វាក់ច្បាស់លាស់និងមានលក្ខណៈ បង្ហាញមនោសញ្ចេតនានោះ គឺ Eirei ជាបទចំរៀងដែលមានចង្វាក់ភ្លេងសប្បាយរីក រាយ ជាការសំណេះសំណាលតាមរយៈតន្ត្រីយ៉ាងរស់រវើកដែរ។
(VOVWORLD) -Kpan ជាឈ្មោះប្រភេទកៅអីវែងរបស់ជនជាតិ E de ដែលបានធ្វើពីឈើនិងតែង តែបានប្រើសម្រាប់ក្រុមវាយគងឃ្មោះអង្គុយនៅក្នុងពិធីបុណ្យនានានិងពិធីសែន សំខាន់ៗ។ ជនជាតិ E de ចាត់ទុក Kpan ជាកៅអីមានរិទ្ធានុភាព ព្រោះថា ត្រឹមតែអ្នក មានដែលមានផ្ទះល្វែងធំទូលាយទើបប្រើប្រាស់កៅអី Kpan នេះបាន។
(VOVWORLD) - ជនជាតិ Pa ko ត្រូវបានគេស្គាល់ដល់ជាសហគមន៍ជនជាតិមួយ មានលក្ខណៈវប្បធម៌រូបី និងអរូបីដ៍សម្បូរបែប។ ទន្ទឹមជាមួយនឹងពិធីបុណ្យផ្សេងដោយមាននៀមទម្លាប់ដ៏ វិសេសវិសាលមកនោះ គឺជនជាតិ Pa ko នៅមានឃ្លាំងចង្វាក់ប្រជាប្រិយដែល ពោរពេញទៅដោយអត្តសញ្ញាណរបស់ជនជាតិខ្លួន។
